Executie voor sodomie

Home / Bronnen / Executie voor sodomie    |    Terug
Executie voor sodomie
   
   
 
 
 

Met dit pamflet maakt het stadsbestuur van Haarlem bekend dat de heren Willem Six, Jacob Greevenbroek, Pieter van Mehen en Jan van Collem vervolgd zullen worden wegens sodomie in 1730. 'Sodomie' is een oud woord voor homoseksualiteit. Dit waren niet de enige Haarlemmers die in dat jaar vervolgd werden. Op 1 augustus 1730 werd Jan Klaasz. van Beveren op de Grote Markt opgehangen om zijn lichaam vervolgens in zee te werpen.

In Nederland werden in 1321 voor het eerst twee mannen terechtgesteld voor sodomie. In de meeste gevallen werd de doodstraf (verbranding) gegeven. Over het algemeen toonde de samenleving tijdens de zestiende en zeventiende eeuw relatief weinig interesse in sodomie. Op 21 juli 1730 veranderde dit toen het gewest Holland een plakkaat verspreidde waarop stond dat sodomie strafbaar was - als je niet verscheen in de rechtbank kon je alsnog veroordeeld worden. Drie jaar lang werden homoseksuelen massaal vervolgd. Opvallend is dat onder de veroordelen relatief veel mannen afkomstig waren uit de elite, zoals Willem Six (vroedsman). Niet alleen homoseksuelen werden hard aangepakt in deze periode: ook rooms-katholieken en zigeuners behoorden tot de minderheidsgroepen die het moesten ontzien. In 1811 werd de sodomiewet afgeschaft. 


Bovenstaande informatie komt uit:
D.J. Noordman, Riskante relaties. Vijf eeuwen homoseksualiteit in Nederland, 1233-1733 (Hilversum 1995).
A.G. van der Steur, 'Executie van een sodomiet in 1730 te Haarlem', Spiegel Historiael (1982).

 

Maker: E.G. van Benkendorff
Datering: 1730
Collectie: Bibliotheek
Nummer: 44-000185 M
Link: http://noord-hollandsarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=236&mizig=383&miadt=236&miaet=14&miahd=1542840295&miview=ldt
Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Heb je een opmerking over deze bron of een suggestie voor een nieuwe bron, onderwerp of thema?
Laat het ons weten via educatie@noord-hollandsarchief.nl.
Trefwoorden

Geschiedenislokaal023

Executie voor sodomie

Tijdvak: Tijd van pruiken en revoluties (1700 - 1800)


Omschrijving

Met dit pamflet maakt het stadsbestuur van Haarlem bekend dat de heren Willem Six, Jacob Greevenbroek, Pieter van Mehen en Jan van Collem vervolgd zullen worden wegens sodomie in 1730. 'Sodomie' is een oud woord voor homoseksualiteit. Dit waren niet de enige Haarlemmers die in dat jaar vervolgd werden. Op 1 augustus 1730 werd Jan Klaasz. van Beveren op de Grote Markt opgehangen om zijn lichaam vervolgens in zee te werpen.

In Nederland werden in 1321 voor het eerst twee mannen terechtgesteld voor sodomie. In de meeste gevallen werd de doodstraf (verbranding) gegeven. Over het algemeen toonde de samenleving tijdens de zestiende en zeventiende eeuw relatief weinig interesse in sodomie. Op 21 juli 1730 veranderde dit toen het gewest Holland een plakkaat verspreidde waarop stond dat sodomie strafbaar was - als je niet verscheen in de rechtbank kon je alsnog veroordeeld worden. Drie jaar lang werden homoseksuelen massaal vervolgd. Opvallend is dat onder de veroordelen relatief veel mannen afkomstig waren uit de elite, zoals Willem Six (vroedsman). Niet alleen homoseksuelen werden hard aangepakt in deze periode: ook rooms-katholieken en zigeuners behoorden tot de minderheidsgroepen die het moesten ontzien. In 1811 werd de sodomiewet afgeschaft. 


Bovenstaande informatie komt uit:
D.J. Noordman, Riskante relaties. Vijf eeuwen homoseksualiteit in Nederland, 1233-1733 (Hilversum 1995).
A.G. van der Steur, 'Executie van een sodomiet in 1730 te Haarlem', Spiegel Historiael (1982).

 

Maker: E.G. van Benkendorff
Datering: 1730
Collectie: Bibliotheek
Nummer: 44-000185 M
Link: http://noord-hollandsarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=236&mizig=383&miadt=236&miaet=14&miahd=1542840295&miview=ldt

Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Trefwoorden

seksualiteit