Voor Joden verboden

Home / Bronnen / Voor Joden verboden    |    Terug

Eind september 1940 zijn de eerste anti-Joodse maatregelen merkbaar. Het is vanaf dan verboden om joodse ambtenaren in dienst te nemen, en al spoedig ook om hen in dienst te hebben. Vijftien joodse onderwijzers, docenten en ambtenaren worden hierdoor werkloos.

Een trieste primeur voor Haarlem volgt op 1 april 1941. Als eerste in Nederland laat NSB-burgemeester Plekker dan een verordening publiceren, waarin het joden wordt verboden horecagelegenheden en openbare plaatsten te betreden. Hier afgebeeld is het bord waarmee joden toegang tot de Haarlemmerhout (Hendriklaan) wordt ontzegd.

Joodse scholieren worden ook afgescheiden. Er wordt een apart Joods lyceum opgericht in de Schouwburgstraat (Wilhelminastraat). Vanaf april 1942 wordt joden verplicht om een ster te dragen.

Op 25 augustus 1942 begint het gedwongen wegvoeren (deportatie) van joden uit Haarlem. Zij worden allereerst verzocht om zich te melden voor de arbeidskampen in Duitsland. Omdat maar weinigen reageren worden door de Duitsers razzia’s gehouden. In februari 1943 krijgen de laatste Haarlemse joden opdracht om naar Amsterdam te verhuizen. In 1942 en 1943 verlaten 527 joden Haarlem zonder een adres achter te laten. In de bevolkingsadministratie krijgen ze de aantekening VOW: Vetrokken Onbekend Waarheen. Velen van hen duiken onder. Na de oorlog keren slechts 239 joden terug naar Haarlem (16% van het totaal aantal joden in 1941).

Maker: Willem Jan van Borselen (1914-1965)
Datering: 04-1941
Collectie: Beeld
Nummer: 54-008148
Link: http://www.beeldbank.noord-hollandsarchief.nl/memorix/9ce39d50-8d5e-4660-822d-59ca1a0b3071
Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Heb je een opmerking over deze bron of een suggestie voor een nieuwe bron, onderwerp of thema?
Laat het ons weten via educatie@noord-hollandsarchief.nl.
  Onderdeel van thema's

Geschiedenislokaal023

Voor Joden verboden

Tijdvak: Tijd van wereldoorlogen (1900 - 1950)


Omschrijving

Eind september 1940 zijn de eerste anti-Joodse maatregelen merkbaar. Het is vanaf dan verboden om joodse ambtenaren in dienst te nemen, en al spoedig ook om hen in dienst te hebben. Vijftien joodse onderwijzers, docenten en ambtenaren worden hierdoor werkloos.

Een trieste primeur voor Haarlem volgt op 1 april 1941. Als eerste in Nederland laat NSB-burgemeester Plekker dan een verordening publiceren, waarin het joden wordt verboden horecagelegenheden en openbare plaatsten te betreden. Hier afgebeeld is het bord waarmee joden toegang tot de Haarlemmerhout (Hendriklaan) wordt ontzegd.

Joodse scholieren worden ook afgescheiden. Er wordt een apart Joods lyceum opgericht in de Schouwburgstraat (Wilhelminastraat). Vanaf april 1942 wordt joden verplicht om een ster te dragen.

Op 25 augustus 1942 begint het gedwongen wegvoeren (deportatie) van joden uit Haarlem. Zij worden allereerst verzocht om zich te melden voor de arbeidskampen in Duitsland. Omdat maar weinigen reageren worden door de Duitsers razzia’s gehouden. In februari 1943 krijgen de laatste Haarlemse joden opdracht om naar Amsterdam te verhuizen. In 1942 en 1943 verlaten 527 joden Haarlem zonder een adres achter te laten. In de bevolkingsadministratie krijgen ze de aantekening VOW: Vetrokken Onbekend Waarheen. Velen van hen duiken onder. Na de oorlog keren slechts 239 joden terug naar Haarlem (16% van het totaal aantal joden in 1941).

Maker: Willem Jan van Borselen (1914-1965)
Datering: 04-1941
Collectie: Beeld
Nummer: 54-008148
Link: http://www.beeldbank.noord-hollandsarchief.nl/memorix/9ce39d50-8d5e-4660-822d-59ca1a0b3071

Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Trefwoorden

antisemitisme
rassenleer
jodenvervolging
tweede wereldoorlog