Vuilnisbelt

Home / Bronnen / Vuilnisbelt    |    Terug

In de zeventiende en achttiende eeuw werd het ophalen van huisafval niet door de stad zelf gedaan, maar door particulieren. De stad had er wel allerlei regels voor opgesteld. Zo moesten zij in 1638 minimaal drie maal per week 's morgens om negen uur met een ratel door de wijk lopen om mensen op te roepen dat zij hun vuilnis voor de deur konden zetten en dat zij hun stoepen, straten en goten moesten vegen en leeghalen, zodat de vuilnismannen later die middag het opgeveegde en bij elkaar geharkte vuil konden meenemen. Waar geen vuilnisvaten waren, moesten de vuilnismannen ervoor zorgen dat in de buurt vuilnisboten lagen, waarop de bewoners hun afval konden gooien, zodat het daarna de stad uit vervoerd kon worden. Er waren speciale vuilnismannen voor bijvoorbeeld de vismarkt. De vuilnisbelt lag op de Bolwerken.

Speciale aandacht was er voor het schoonhouden van de grachten. Schoon water was immers van levensbelang, er werd bijvoorbeeld bier van gebrouwen. Het stadsbestuur stelde dan ook regelmatig keuren vast waarin het verbood om vuil in de grachten te gooien. Boeren die hun bedrijf binnen de stadsmuren hadden mochten hun stallen niet te dicht bij het water bouwen en de brouwers en ververs, die veel afval produceerden, moesten aparte vuilnisbakken met deksels maken. Op overtreding stond een boete: in 1752 was dat 25 gulden voor iedereen die 'eenige ingewanden van beesten, bloed, vuyligheyd uuyt de pensen (koeienmaag)of verdere afval, krengen (?), grom (visafval?), vullis, zant, steen, stro of enige andere materie te werpen, te veegen of te brengen in eenige deezer stadswateren (grachten)'. Als een kind dit deed, moest de boete door de ouders worden betaald.

Maker: Wybrand Hendriks (1744-1831)
Datering: 1828
Collectie: Beeld
Nummer: NL-HlmNHA_53002201
Link: http://noord-hollandsarchief.nl/beelden/beeldbank/detail/3925661a-fb8f-11df-9e4d-523bc2e286e2/media/9629f5f5-9424-9a44-c679-d12811a16bfd
Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Heb je een opmerking over deze bron of een suggestie voor een nieuwe bron, onderwerp of thema?
Laat het ons weten via educatie@noord-hollandsarchief.nl.
  Gerelateerde bronnen
  Onderdeel van thema's
Trefwoorden

Geschiedenislokaal023

Vuilnisbelt

Tijdvak: Tijd van burgers en stoommachines (1800 - 1900)


Omschrijving

In de zeventiende en achttiende eeuw werd het ophalen van huisafval niet door de stad zelf gedaan, maar door particulieren. De stad had er wel allerlei regels voor opgesteld. Zo moesten zij in 1638 minimaal drie maal per week 's morgens om negen uur met een ratel door de wijk lopen om mensen op te roepen dat zij hun vuilnis voor de deur konden zetten en dat zij hun stoepen, straten en goten moesten vegen en leeghalen, zodat de vuilnismannen later die middag het opgeveegde en bij elkaar geharkte vuil konden meenemen. Waar geen vuilnisvaten waren, moesten de vuilnismannen ervoor zorgen dat in de buurt vuilnisboten lagen, waarop de bewoners hun afval konden gooien, zodat het daarna de stad uit vervoerd kon worden. Er waren speciale vuilnismannen voor bijvoorbeeld de vismarkt. De vuilnisbelt lag op de Bolwerken.

Speciale aandacht was er voor het schoonhouden van de grachten. Schoon water was immers van levensbelang, er werd bijvoorbeeld bier van gebrouwen. Het stadsbestuur stelde dan ook regelmatig keuren vast waarin het verbood om vuil in de grachten te gooien. Boeren die hun bedrijf binnen de stadsmuren hadden mochten hun stallen niet te dicht bij het water bouwen en de brouwers en ververs, die veel afval produceerden, moesten aparte vuilnisbakken met deksels maken. Op overtreding stond een boete: in 1752 was dat 25 gulden voor iedereen die 'eenige ingewanden van beesten, bloed, vuyligheyd uuyt de pensen (koeienmaag)of verdere afval, krengen (?), grom (visafval?), vullis, zant, steen, stro of enige andere materie te werpen, te veegen of te brengen in eenige deezer stadswateren (grachten)'. Als een kind dit deed, moest de boete door de ouders worden betaald.

Maker: Wybrand Hendriks (1744-1831)
Datering: 1828
Collectie: Beeld
Nummer: NL-HlmNHA_53002201
Link: http://noord-hollandsarchief.nl/beelden/beeldbank/detail/3925661a-fb8f-11df-9e4d-523bc2e286e2/media/9629f5f5-9424-9a44-c679-d12811a16bfd

Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Trefwoorden

dagelijks leven