Voorschriften voor Joden

Home / Bronnen / Voorschriften voor Joden    |    Terug
Voorschriften voor Joden
   
   
 
 
 

Haarlem is de eerste stad in Nederland die regels oplegt aan joden. In april 1941 wordt dit gedaan door de toen net benoemde Haarlemse NSB-burgemeester S.L.A. Plekker. Hij wil een 'goede' indruk achterlaten bij Anton Mussert, de leider van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) in Nederland.

Plekker verbiedt joden de toegang tot openbare gelegenheden als bioscopen en parken, en bijvoorbeeld cafés en restaurants. Bordjes met daarop de tekst “Verboden voor Joden” verschijnen in het Haarlemse straatbeeld.

Joodse scholieren worden ook afgescheiden van andere scholieren. Er wordt een apart Joods lyceum opgericht in de Schouwburgstraat (Wilhelminastraat). Vanaf april 1942 wordt joden verplicht om een ster te dragen.

Op 25 augustus 1942 begint het gedwongen wegvoeren (deportatie) van joden uit Haarlem. Zij worden allereerst verzocht om zich te melden voor de arbeidskampen in Duitsland. Omdat maar weinigen reageren worden door de Duitsers razzia’s gehouden. In februari 1943 krijgen de laatste Haarlemse joden opdracht om naar Amsterdam te verhuizen. In 1942 en 1943 verlaten 527 joden Haarlem zonder een adres achter te laten. In de bevolkingsadministratie krijgen ze de aantekening VOW: Vetrokken Onbekend Waarheen. Velen van hen duiken onder. Na de oorlog keren slechts 239 joden terug naar Haarlem (16% van het totaal aantal joden in 1941).

Maker: In opdracht van S.L.A. Plekker
Datering: 01-04-1941
Collectie: Bibliotheek
Nummer: HlmNHA_44-007189M
Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Heb je een opmerking over deze bron of een suggestie voor een nieuwe bron, onderwerp of thema?
Laat het ons weten via educatie@noord-hollandsarchief.nl.
  Onderdeel van thema's

Geschiedenislokaal023

Voorschriften voor Joden

Tijdvak: Tijd van wereldoorlogen (1900 - 1950)


Omschrijving

Haarlem is de eerste stad in Nederland die regels oplegt aan joden. In april 1941 wordt dit gedaan door de toen net benoemde Haarlemse NSB-burgemeester S.L.A. Plekker. Hij wil een 'goede' indruk achterlaten bij Anton Mussert, de leider van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) in Nederland.

Plekker verbiedt joden de toegang tot openbare gelegenheden als bioscopen en parken, en bijvoorbeeld cafés en restaurants. Bordjes met daarop de tekst “Verboden voor Joden” verschijnen in het Haarlemse straatbeeld.

Joodse scholieren worden ook afgescheiden van andere scholieren. Er wordt een apart Joods lyceum opgericht in de Schouwburgstraat (Wilhelminastraat). Vanaf april 1942 wordt joden verplicht om een ster te dragen.

Op 25 augustus 1942 begint het gedwongen wegvoeren (deportatie) van joden uit Haarlem. Zij worden allereerst verzocht om zich te melden voor de arbeidskampen in Duitsland. Omdat maar weinigen reageren worden door de Duitsers razzia’s gehouden. In februari 1943 krijgen de laatste Haarlemse joden opdracht om naar Amsterdam te verhuizen. In 1942 en 1943 verlaten 527 joden Haarlem zonder een adres achter te laten. In de bevolkingsadministratie krijgen ze de aantekening VOW: Vetrokken Onbekend Waarheen. Velen van hen duiken onder. Na de oorlog keren slechts 239 joden terug naar Haarlem (16% van het totaal aantal joden in 1941).

Maker: In opdracht van S.L.A. Plekker
Datering: 01-04-1941
Collectie: Bibliotheek
Nummer: HlmNHA_44-007189M

Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Trefwoorden

antisemitisme
jodenvervolging
joods haarlem
tweede wereldoorlog