Recept om linnen te verven

Home / Bronnen / Recept om linnen te verven    |    Terug
Recept om linnen te verven
   
   
 
 
 
 
 
Transcriptie
Recepten over de Verfkonst Door Een Liefhebber Naauwkeurige Beschrijving van de Blaauwkuyp in een emm[er] 10 pint water maakt t[e]samen 340 pint water In een blaauwkuyp groot 34 emmers ofte drie tonne waters (reegen of zoet) behooren deeze volgende materiaalen tarwen 6 [pond] potasch, 2 1/2 goede krap, 12 handvol weyten seemels, 6 [pond] Vlaamsche weyt, 2 schotels fijne kalk, 4 [pond] indigo. Half het water in de kuyp, warm zijnde, zo doet er eerst de 6 [pond] potasch in, en als dat gesmolten is de krap en seemels. Roert het alles terdeegen door malkander, doet dan de Fransche of Vlaamsche weyt er bij (dog zo gij linnen wilt verven, zo laat er de weyt uyt, nademaal dit voor wolle & sayetten is). Wel doorgeroerd doet er al[l]e dan uw 4 [pond] indigo in, die eerst fijn gestooten en geheet is. Roert hem dan wel 50 maal terdeegen door, dekt se toe en houd het alles zoo warm dat men eeven de hand er in houden kan. of een groote polleepel Als het wat begind te kleuren, zo doet er 2 schuttels Vol fijne kalk in, & roert het zoetjes op, dog wagt eerst totdat hij klaart of geel word. Word zij klaar & blijft bleekgeel staan, zoo heeft zij potasch van nooden, maar is zij heel dik of pappe- -gaay groen, en heel vet of glad uytgevoeld, zoo doet er krap of seemels of krap potasch yder keer ¼ [pond] na tusschenpoosing van 3 a 4 uurtjes als geen verandering komt met het eene; dan met het ander. Maar begint het te geelen, geeft hem nog wat daar het geelen door begonnen heeft zoolang dat het mooy helder, klaar & goud-geel is. Dog om er niet teveel in te doen, wagt 4 uur tusschen beyden. Blijft het goud-geel zo roert drie of vier reysen bijonzder om, blijft het geel in het oproeren is het best van allegaar Middel tot herstel van een kwaade blauwkuyp Zoo uw kuyp niet wil luysteren na krap of potasch, zoo neemt een achste 1/8 [pond]witte zuyphooning, een vars e[e]nde of hoender ey welgeklopt, 4 tinne leepels vol tarwe seemels. Roert het saamen tot een deeg en laat het in de kuyp zinken. Nog een ander middel, Zoo uw kuyp niet wil werken, neemt 2 mingelen pisse, laat dit kooken, & schuymt het wel af, doet hier een weynig quik- zilver in, en als dan t[e]saamen in de kuyp, en wel doorgeroerd 5 uuren rusten, zoo zal het goed zijn.

Er was een speciale behandeling voor linnen doeken die met blauw bedrukt moesten worden. Bij de zogenoemde blauwdruk of reservedruk werden witte patronen tegen een blauwe achtergrond gedrukt, door alles wat wit moest blijven af te dekken met een mengsel van gom, hars en talk en de doeken vervolgens te verven in de blauwkuip. Dat het samenstellen van de inhoud van zo’n blauwkuip een kunst op zich was, blijkt wel uit dit recept van de Haarlemse Firma Jan de Breuk en zoon uit de periode 1770-1812.

De familie De Breuk bezat een ververij en fabriek van zijden, wollen, linnen en katoenen goederen.

Hieronder worden enkele woorden die voorkomen in het recept uitgelegd:

  • Blauwkuip = kuip om stof blauw te verven
  • Potas (pot-as) = mengsel van zouten hoofdzakelijk uit kaliumcarbonaat bestaat
  • Sajet = losse, niet-gekamde wol
  • Schuttels = schotels
  • Vars = vers
  • Mingelen = inhoudsmaat, circa 1,2 liter, onderverdeeld in 8 mutsjes
Maker: Famile De Breuk
Datering: 1770 / 1812
Collectie: Archief
Nummer: Toegang 2345; inventarisnummer 1
Link: http://noord-hollandsarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=236&mizig=210&miadt=236&miaet=1&micode=2345&minr=2085736&miview=inv2
Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Heb je een opmerking over deze bron of een suggestie voor een nieuwe bron, onderwerp of thema?
Laat het ons weten via educatie@noord-hollandsarchief.nl.

Geschiedenislokaal023

Recept om linnen te verven

Tijdvak: Tijd van pruiken en revoluties (1700 - 1800)


Omschrijving

Er was een speciale behandeling voor linnen doeken die met blauw bedrukt moesten worden. Bij de zogenoemde blauwdruk of reservedruk werden witte patronen tegen een blauwe achtergrond gedrukt, door alles wat wit moest blijven af te dekken met een mengsel van gom, hars en talk en de doeken vervolgens te verven in de blauwkuip. Dat het samenstellen van de inhoud van zo’n blauwkuip een kunst op zich was, blijkt wel uit dit recept van de Haarlemse Firma Jan de Breuk en zoon uit de periode 1770-1812.

De familie De Breuk bezat een ververij en fabriek van zijden, wollen, linnen en katoenen goederen.

Hieronder worden enkele woorden die voorkomen in het recept uitgelegd:

Maker: Famile De Breuk
Datering: 1770 / 1812
Collectie: Archief
Nummer: Toegang 2345; inventarisnummer 1
Link: http://noord-hollandsarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=236&mizig=210&miadt=236&miaet=1&micode=2345&minr=2085736&miview=inv2

Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Trefwoorden

beroepen

PDF's

Transcriptie recept om linnen te verven.pdf: www.geschiedenislokaal023.nl/media/429572/transcriptie-recept-om-linnen-te-verven.pdf