Loterij II (1606)

Home / Bronnen / Loterij II (1606)    |    Terug
Loterij II (1606)
   
   
 
 
 
 

In 1606 werd in Haarlem een loterij gehouden om met de opbrengst de oprichting van het Oudemannenhuis te financieren. Tegenwoordig is hier het Frans Hals Museum gevestigd.

Men kon een lot kopen voor 6 stuivers. Dit komt overeen met een-derde van het dagloon van een geschoolde arbeider. Bijzonder is dat bij de inschrijving niet alleen de namen van de kopers werden genoteerd, maar ook door hen bedachte rijmpjes. De rijm maakte het lot als het ware uniek, zoals nu het nummer op een lot uit de Staatsloterij een lot uniek maakt. Zo wist men zeker dat de prijs aan de juiste persoon werd toebedeel

De trekking van de Haarlemse loterij duurde 52 dagen en 52 nachten! De trekking werd gehouden op de Grote Markt, op een speciaal getimmerd toneel. Men werkte in drie ploegen. Allereerst waren er drie trekkers, die de lootjes uit rieten manden pakten. Daarna waren drie personen belast met het voorlezen van de namen en de rijmpjes. Vervolgens schreeuwden drie andere personen de toehoorders toe of er wel of geen prijs op het betreffende lot was gevallen.

Al met al zijn er van zo'n 9000 rijmpjes bewaard gebleven. De eerste prijs bestond uit 600 gulden en een vergulden zilveren kop. De tweede prijs was 500 gulden. "Troostprijzen" waren er in de vorm van zilveren bekers of schalen, bierbekers en lepels. De loterij bracht het Oudemannenhuis zo'n 75.000 gulden op.

Maker: Onbekend
Datering: 1606
Collectie: Archief
Nummer: toegang 3295, inv 3
Link: http://noord-hollandsarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=236&mizig=210&miadt=236&miaet=1&micode=3295&minr=1061159&miview=inv2
Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Heb je een opmerking over deze bron of een suggestie voor een nieuwe bron, onderwerp of thema?
Laat het ons weten via educatie@noord-hollandsarchief.nl.
  Gerelateerde bronnen

Geschiedenislokaal023

Loterij II (1606)

Tijdvak: Tijd van regenten en vorsten (1600 - 1700)


Omschrijving

In 1606 werd in Haarlem een loterij gehouden om met de opbrengst de oprichting van het Oudemannenhuis te financieren. Tegenwoordig is hier het Frans Hals Museum gevestigd.

Men kon een lot kopen voor 6 stuivers. Dit komt overeen met een-derde van het dagloon van een geschoolde arbeider. Bijzonder is dat bij de inschrijving niet alleen de namen van de kopers werden genoteerd, maar ook door hen bedachte rijmpjes. De rijm maakte het lot als het ware uniek, zoals nu het nummer op een lot uit de Staatsloterij een lot uniek maakt. Zo wist men zeker dat de prijs aan de juiste persoon werd toebedeel

De trekking van de Haarlemse loterij duurde 52 dagen en 52 nachten! De trekking werd gehouden op de Grote Markt, op een speciaal getimmerd toneel. Men werkte in drie ploegen. Allereerst waren er drie trekkers, die de lootjes uit rieten manden pakten. Daarna waren drie personen belast met het voorlezen van de namen en de rijmpjes. Vervolgens schreeuwden drie andere personen de toehoorders toe of er wel of geen prijs op het betreffende lot was gevallen.

Al met al zijn er van zo'n 9000 rijmpjes bewaard gebleven. De eerste prijs bestond uit 600 gulden en een vergulden zilveren kop. De tweede prijs was 500 gulden. "Troostprijzen" waren er in de vorm van zilveren bekers of schalen, bierbekers en lepels. De loterij bracht het Oudemannenhuis zo'n 75.000 gulden op.

Maker: Onbekend
Datering: 1606
Collectie: Archief
Nummer: toegang 3295, inv 3
Link: http://noord-hollandsarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=236&mizig=210&miadt=236&miaet=1&micode=3295&minr=1061159&miview=inv2

Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs!