Gilden
   
   
 
 
 
 

Een gilde is belangenorganisatie van personen met hetzelfde beroep. Gilden bestonden vanaf de middeleeuwen tot eind achttiende eeuw.

In een gilde werd kennis en ervaring uitgewisseld. Om de kwaliteit van de producten hoog te houden mocht iemand niet zomaar lid worden van een gilde. Een jongen (vrouwen verrichten geen ambacht en werden geen lid van gilden) die een bepaald vak wilden uitvoeren ging op jonge leeftijd bij een gildemeester in de leer. Wanneer de meester de jongen geschikt vond werd hij na enige tijd benoemd tot gezel. De gezel werkte in loondienst voor de meester. Als de gezel goed genoeg was bevonden hij een meesterproef afleggen. Hiermee kon de gezel bewijzen dat hij zijn vak beheerst. Pas wanneer de gezel hiervoor was geslaagd mocht hij zich meester noemen en mocht hij zijn eigen bedrijf beginnen.

Er bestonden verschillende soorten gilden zoals ambachtsgilden, handels- of koopmansgilden en schuttersgilden. Ambachtsgilden bestonden uit vaklieden die allen hetzelfde ambachtelijke vak uitvoerden. Zo had je in Haarlem bijvoorbeeld het:

  • Goud- en zilversmidsgilde
  • Vleeshouwersgilde (de slagers)
  • Broodbakkersgilde
  • Kunstenaarsgilde (het Sint-Lucasgilde)


Een groot nadeel van de gilden was dat zij erg behoudend waren: er was maar weinig ruimte voor nieuwe ideeën. De eeuwenoude werkwijzen mochten niet vernieuwd, laat staan veranderd worden. Iemand met vernieuwende ideeën moest dus ofwel lid worden van het gilde (en al deze ideeën dus opgeven) of een ander beroep kiezen.

Hier zie wapens van afdelingen van het Sint Lucasgilde. De wapens zijn getekend door Salomon de Bray in 1634.

Maker: Salomon de Bray
Datering: 1634
Collectie: Archief
Nummer: toegang 1105 inv.nr.: 219
Link: https://hdl.handle.net/21.12102/AD1D767F6250428F86DF3B4ED9151898
Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Heb je een opmerking over deze bron of een suggestie voor een nieuwe bron, onderwerp of thema?
Laat het ons weten via educatie@noord-hollandsarchief.nl.
Trefwoorden

Geschiedenislokaal023

Gilden

Tijdvak: Tijd van regenten en vorsten (1600 - 1700)


Omschrijving

Een gilde is belangenorganisatie van personen met hetzelfde beroep. Gilden bestonden vanaf de middeleeuwen tot eind achttiende eeuw.

In een gilde werd kennis en ervaring uitgewisseld. Om de kwaliteit van de producten hoog te houden mocht iemand niet zomaar lid worden van een gilde. Een jongen (vrouwen verrichten geen ambacht en werden geen lid van gilden) die een bepaald vak wilden uitvoeren ging op jonge leeftijd bij een gildemeester in de leer. Wanneer de meester de jongen geschikt vond werd hij na enige tijd benoemd tot gezel. De gezel werkte in loondienst voor de meester. Als de gezel goed genoeg was bevonden hij een meesterproef afleggen. Hiermee kon de gezel bewijzen dat hij zijn vak beheerst. Pas wanneer de gezel hiervoor was geslaagd mocht hij zich meester noemen en mocht hij zijn eigen bedrijf beginnen.

Er bestonden verschillende soorten gilden zoals ambachtsgilden, handels- of koopmansgilden en schuttersgilden. Ambachtsgilden bestonden uit vaklieden die allen hetzelfde ambachtelijke vak uitvoerden. Zo had je in Haarlem bijvoorbeeld het:


Een groot nadeel van de gilden was dat zij erg behoudend waren: er was maar weinig ruimte voor nieuwe ideeën. De eeuwenoude werkwijzen mochten niet vernieuwd, laat staan veranderd worden. Iemand met vernieuwende ideeën moest dus ofwel lid worden van het gilde (en al deze ideeën dus opgeven) of een ander beroep kiezen.

Hier zie wapens van afdelingen van het Sint Lucasgilde. De wapens zijn getekend door Salomon de Bray in 1634.

Maker: Salomon de Bray
Datering: 1634
Collectie: Archief
Nummer: toegang 1105 inv.nr.: 219
Link: https://hdl.handle.net/21.12102/AD1D767F6250428F86DF3B4ED9151898

Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Trefwoorden

gilde