Drukwerk (1)

Home / Bronnen / Drukwerk (1)    |    Terug
Drukwerk (1)
   
   
 
 
 
 

Tijdens de kermis trekken mensen uit de wijde omtrek naar de stad. Voor kermisexploitanten is het de uitgelezen kans om de producten, voorstellingen en bezienswaardigheden aan de vele bezoekers te verkopen. Met behulp van affiches, strooibiljetten en souvenirs in allerlei vormen en maten maken de kermisexploitanten reclame voor hun waar.

 

Waar wij vandaag de dag gewend zijn om aangesproken te worden door een pakkende foto of illustratie, is dit in de negentiende eeuw wel anders. Hoewel sommige strooibiljetten en affiches al een afbeelding hebben, bestaan de meesten nog grotendeels uit tekst. Om toch de interesse van de lezer te wekken en te houden zijn er een paar terugkerende elementen in de affiches waar we vandaag de dag gek van zouden opkijken, zoals:

 

  1. een dikgedrukte titel. Een negentiende-eeuws affiche leest een beetje als een boek: De titel of het onderwerp is altijd dikgedrukt en bovenaan. Niet ongebruikelijk zijn enkele titels die de aandacht trekken.

  2. opscheppen over de uniciteit. Omdat men zich niet wil laten belazeren, en omdat ze maar één kans krijgen om zo iets te zien, benadrukken bijna alle kermisexploitanten dat dit echt nergens anders te zien is. Zo voegen ze vaak verklaringen van doctoren toe of vermelden ze dat belangrijke koningen de voorstelling ook hebben gezien (en deze leuk vonden).

  3. het uitreiken van prijzen. Niet alleen experts kunnen de uniciteit van een product bevestigen, maar juist ook de bezoeker. Er worden geregeld geldprijzen beloofd aan diegenen die het bestaan van eenzelfde of een beter product of persoon kan aanwijzen.

  4. veel verschillende lettertypen. Bij gebrek aan afbeeldingen is het gebruik van vele verschillende lettertypen een snelle en goedkope manier om de aandacht erbij te houden op de informatiedichte biljetten en affiches. Op dit affiche is te zien dat elke zin in een ander lettertype staat om zo de verschillende elementen van het theater aan te geven.

  5. verklappen van wat er te zien is. Op affiches staat vaak al precies aangegeven wat je gaat zien, maar het is aan de lezer om te bepalen of hij of zij de omschrijvingen interessant genoeg vindt om een bezoekje te wagen.

  6. een afbeelding. Ondanks veelvuldig gebruik van tekst komen kleine biljetten met plaatjes ook wel voor. Dankzij de ontwikkeling van de steendrukpers worden afbeeldingen tegen het einde van de negentiende eeuw steeds goedkoper en op steeds grotere schaal gemaakt.
Maker: Joh. Enschede
Datering: 1850 / 1910
Collectie: Enschede
Nummer: Inv.: 2484, inv. 1588
Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Heb je een opmerking over deze bron of een suggestie voor een nieuwe bron, onderwerp of thema?
Laat het ons weten via educatie@noord-hollandsarchief.nl.
  Onderdeel van thema's

Geschiedenislokaal023

Drukwerk (1)

Tijdvak: Tijd van burgers en stoommachines (1800 - 1900)


Omschrijving

Tijdens de kermis trekken mensen uit de wijde omtrek naar de stad. Voor kermisexploitanten is het de uitgelezen kans om de producten, voorstellingen en bezienswaardigheden aan de vele bezoekers te verkopen. Met behulp van affiches, strooibiljetten en souvenirs in allerlei vormen en maten maken de kermisexploitanten reclame voor hun waar.

 

Waar wij vandaag de dag gewend zijn om aangesproken te worden door een pakkende foto of illustratie, is dit in de negentiende eeuw wel anders. Hoewel sommige strooibiljetten en affiches al een afbeelding hebben, bestaan de meesten nog grotendeels uit tekst. Om toch de interesse van de lezer te wekken en te houden zijn er een paar terugkerende elementen in de affiches waar we vandaag de dag gek van zouden opkijken, zoals:

 

  1. een dikgedrukte titel. Een negentiende-eeuws affiche leest een beetje als een boek: De titel of het onderwerp is altijd dikgedrukt en bovenaan. Niet ongebruikelijk zijn enkele titels die de aandacht trekken.

  2. opscheppen over de uniciteit. Omdat men zich niet wil laten belazeren, en omdat ze maar één kans krijgen om zo iets te zien, benadrukken bijna alle kermisexploitanten dat dit echt nergens anders te zien is. Zo voegen ze vaak verklaringen van doctoren toe of vermelden ze dat belangrijke koningen de voorstelling ook hebben gezien (en deze leuk vonden).

  3. het uitreiken van prijzen. Niet alleen experts kunnen de uniciteit van een product bevestigen, maar juist ook de bezoeker. Er worden geregeld geldprijzen beloofd aan diegenen die het bestaan van eenzelfde of een beter product of persoon kan aanwijzen.

  4. veel verschillende lettertypen. Bij gebrek aan afbeeldingen is het gebruik van vele verschillende lettertypen een snelle en goedkope manier om de aandacht erbij te houden op de informatiedichte biljetten en affiches. Op dit affiche is te zien dat elke zin in een ander lettertype staat om zo de verschillende elementen van het theater aan te geven.

  5. verklappen van wat er te zien is. Op affiches staat vaak al precies aangegeven wat je gaat zien, maar het is aan de lezer om te bepalen of hij of zij de omschrijvingen interessant genoeg vindt om een bezoekje te wagen.

  6. een afbeelding. Ondanks veelvuldig gebruik van tekst komen kleine biljetten met plaatjes ook wel voor. Dankzij de ontwikkeling van de steendrukpers worden afbeeldingen tegen het einde van de negentiende eeuw steeds goedkoper en op steeds grotere schaal gemaakt.
Maker: Joh. Enschede
Datering: 1850 / 1910
Collectie: Enschede
Nummer: Inv.: 2484, inv. 1588

Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Trefwoorden

boekdrukkunst
volksvermaak