Brief vlooientheater

Home / Bronnen / Brief vlooientheater    |    Terug
Brief vlooientheater
   
   
 
 
 
 
 
Transcriptie
De schrandere vloo! In Julij 1841 maakte ik kennis met den heer S. Bertolotto: in een zeer nette kermistent te Haarlem en tot extra vertooning in mijn woning aan de Jansweg W6 N636 in gezelschap van heeren de da mes daartoe geinviteerd “opeene zeer industrieele vertooning.” Hij was van Genua, en had vanz zijn vader Bertolotto het geheim geleerd om vlooijen te ontwikkelen; al zeer spoedig ontdekte hij de daartoe de geschiktsten; maak” “te daarvan een afzonderlijk ras, door goede voeding enz. enz., en toonde ons alzoo vloo, voor vloo, de ouders voor ouders en de kwartieren zijner geneologie, de verschillende humeuren; en al zoo verder op een zeer onderhouden wijze, in zuiver Fransch medegedeeld. In het jaar 1815 deed Bertolotto zoon, dan ook te Londen reeds won” “deren met zijn industrieel vlooijen- school: al spoedig was men in Engeland en extase over de vorstelijke familie, de adel, enz. gaven hunne hoogste voldoening en zelfs wordt daarvoor de Londen een afzonderlijk gebouw gezet

Het vlooiencircus of theater was een terugkerend populair gebruik in de negentiende eeuw – bekendheden als Charles Dickens en de Haarlemse Nicolaas Beets schreven over Bertolotto’s vlooientheater. Bertolotto schijnt rond 1833 te zijn begonnen met zijn optredens. Aan de hand van een brief van Van Breugel over zijn ontmoeting met Bertolotto worden een aantal zaken duidelijk over dit gebruik.

Bertolotto schijnt rond 1833 te zijn begonnen met zijn optredens. Aan de hand van een brief die Van Breugel over zijn ontmoeting met Bertolotto worden een aantal zaken duidelijk over dit gebruik. Hij had van zijn vader geleerd hoe hij een afzonderlijk ras vlooien kon fokken. Alleen de wijfjes vlo van de mensenvlo en egelvlo was sterk en geschikt genoeg voor dit soort shows.

Toen Van Breugel Bertolotto vertelde dat hij een "zeer grote bewondering" had voor zijn industrie en vertelde dat hij ook een plaats had gekregen in het Woordenboek der Natuurlijke Historie van natuurkundige Charles Papillon, antwoorde Bertolotto: "Men heeft mij weleens verhaald dat mijne vertooningen eene industrie a la Renaissance was, mijnheer, maar nimmer van wanneer, noch den naam van eene Papillon gehoord."

Van Breugel was in juli 1841 zo erg onder de indruk van de vlooien gepresenteerd “in een zeer nette kermistent te Haarlem”, dat Van Breugel de exploitant in zijn woning aan de Jansweg uitnodigde om nogmaals zijn “bewonderingswaardige industrie” te vertonen. Van Breugel beschrijft hoe een vlo een minuscule kanon voorttrekt (vastgemaakt aan de vlo met een gouddraadje), welk af en toe met buskruit wordt geladen en afgeschoten. De vlo schrikt hier volgens Van Breugel niet van. De vlo had de grote van een halve nagel en het kanon was 80 keer zo zwaar als de vlo zelf. De vlo wordt bewaard in een fluwelen doosje en wordt gevoed door haar op de arm bloed te laten zuigen. Zodra de tijd er rijp voor is wordt de vlo vervolgens met kwikzilverzwavel om het leven gebracht.

Rond 1930 werd de vlooientheater met échte vlooien niet langer gebruikt.

Maker: Gaspard Philippe Charles van Breugel
Datering: 1830 / 1831
Collectie: Bibliotheek
Nummer: 44-002869 K
Link: http://noord-hollandsarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=236&mizig=383&miadt=236&miaet=14&micode=3000&minr=4212265&miview=ldt
Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Heb je een opmerking over deze bron of een suggestie voor een nieuwe bron, onderwerp of thema?
Laat het ons weten via educatie@noord-hollandsarchief.nl.
  Gerelateerde bronnen
Trefwoorden

Geschiedenislokaal023

Brief vlooientheater

Tijdvak: Tijd van burgers en stoommachines (1800 - 1900)


Omschrijving

Het vlooiencircus of theater was een terugkerend populair gebruik in de negentiende eeuw – bekendheden als Charles Dickens en de Haarlemse Nicolaas Beets schreven over Bertolotto’s vlooientheater. Bertolotto schijnt rond 1833 te zijn begonnen met zijn optredens. Aan de hand van een brief van Van Breugel over zijn ontmoeting met Bertolotto worden een aantal zaken duidelijk over dit gebruik.

Bertolotto schijnt rond 1833 te zijn begonnen met zijn optredens. Aan de hand van een brief die Van Breugel over zijn ontmoeting met Bertolotto worden een aantal zaken duidelijk over dit gebruik. Hij had van zijn vader geleerd hoe hij een afzonderlijk ras vlooien kon fokken. Alleen de wijfjes vlo van de mensenvlo en egelvlo was sterk en geschikt genoeg voor dit soort shows.

Toen Van Breugel Bertolotto vertelde dat hij een "zeer grote bewondering" had voor zijn industrie en vertelde dat hij ook een plaats had gekregen in het Woordenboek der Natuurlijke Historie van natuurkundige Charles Papillon, antwoorde Bertolotto: "Men heeft mij weleens verhaald dat mijne vertooningen eene industrie a la Renaissance was, mijnheer, maar nimmer van wanneer, noch den naam van eene Papillon gehoord."

Van Breugel was in juli 1841 zo erg onder de indruk van de vlooien gepresenteerd “in een zeer nette kermistent te Haarlem”, dat Van Breugel de exploitant in zijn woning aan de Jansweg uitnodigde om nogmaals zijn “bewonderingswaardige industrie” te vertonen. Van Breugel beschrijft hoe een vlo een minuscule kanon voorttrekt (vastgemaakt aan de vlo met een gouddraadje), welk af en toe met buskruit wordt geladen en afgeschoten. De vlo schrikt hier volgens Van Breugel niet van. De vlo had de grote van een halve nagel en het kanon was 80 keer zo zwaar als de vlo zelf. De vlo wordt bewaard in een fluwelen doosje en wordt gevoed door haar op de arm bloed te laten zuigen. Zodra de tijd er rijp voor is wordt de vlo vervolgens met kwikzilverzwavel om het leven gebracht.

Rond 1930 werd de vlooientheater met échte vlooien niet langer gebruikt.

Maker: Gaspard Philippe Charles van Breugel
Datering: 1830 / 1831
Collectie: Bibliotheek
Nummer: 44-002869 K
Link: http://noord-hollandsarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=236&mizig=383&miadt=236&miaet=14&micode=3000&minr=4212265&miview=ldt

Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de overheidsarchieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Ook particuliere- en bedrijfsarchieven worden door het Noord-Hollands Archief beheerd. 

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Trefwoorden

volksvermaak