Woordenlijst

Home / Woordenlijst    |    Terug

Op deze pagina vind je een lijst met woorden en begrippen die gebruikt worden bij enkele bronnen.

A| B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z


Tip: gebruik ctrl+f (Windows) of cmnd+f (Mac) om het woord dat je zoekt snel te vinden.

 

 

A

  • Adel
    Mensen die door hun afkomst (erfelijk) behoren tot de hoogste maatschappelijke stand.  

  • Aflaat
    Officieel papier waarop staat dat iemands zonden door de kerk zijn kwijtgescholden.

  • Ambacht
    Beroep waarbij met geschoold handwerk een product wordt bewerkt of gemaakt.

  • Antisemitisme
    Jodenhaat met discriminatie van joden als gevolg.

B

  • Bataafse Republiek
    Nederland van 1795 tot 1806. In deze jaren hadden patriotten met steun van de Fransen de macht.

  • Beeldenstorm
    Gebeurtenis waarbij protestanten beelden en versieringen uit kerken verwijderden. 

  • Beerput
    Een soort rioolput die achter huizen werd gegraven en waar bewoners hun uitwerpselen en afval in hadden gestort.

  • Bezetting
    Situatie wanneer een legermacht een gebied is binnengetrokken en dat onder bedwang houdt.

  • Bijbel
    Het heilige boek van de christenen bestaande uit het Oude en Nieuwe Testament.

  • Burgerij
    Alle groepen tussen adel en de arbeidersklasse in de negentiende eeuw.

C

  • Censuur
    Verbod door de regering op het maken en verspreiden van bijvoorbeeld boeken, films en radio programma's.

  • Collaboratie
    Samenwerken met de vijand.

F

  • Feminisme
    Vrouwen (en mannen) die streven naar gelijke rechten voor man en vrouw.

G

  • Geallieerden
    De landen die tijdens de Tweede Wereldoorlog tegen Duitsland vochten.

  • Geestelijkheid
    Groep personen die de macht hebben van de kerk over gelovigen. Ook wel clerus genoemd. De paus, bisschoppen en priesters zijn geestelijken.

  • Gewest
    Zelfstandig deel van het land.

  • Gilde
    Vereniging van mensen met hetzelfde beroep, die samen hun belangen vertegenwoordigen. Meestal waren dit zelfstandige ambachtslieden.

  • Gouden Eeuw
    De zeventiende eeuw wordt ook wel Gouden Eeuw genoemd. In deze eeuw ging het economisch erg goed met Nederland.

H

  • Handel
    Het kopen en verkopen van producten.

  • Hertog
    Bestuurder die een groot gebied in leen heeft.

  • Hugenoten
    Franse protestanten die in de zeventiende eeuw in Frankrijk werden vervolgd vanwege hun geloof.

I

  • Industriële Revolutie
    Overgang van handenarbeid en huisnijverheid naar machinale productie.

K

  • Kiesrecht
    Het recht om bij verkiezingen te stemmen of gekozen te worden. Kiesrecht werd in Nederland voor mannen in 1917 ingevoerd. Vrouwen mochten twee jaar later ook stemmen.

  • Kruistochten
    Tochten georganiseerd door de paus om het bezette Heilige Land te bevrijden van de moslims.

L

  • Legende
    Verhalen waarin misschien een kern van waarheid in zit, maar waarvan we niet weten of ze echt zijn gebeurd.

N

  • Nijverheid
    Beroepswerkzaamheden waarbij iets wordt gemaakt of bewerkt. Industrie waarbij grondstoffen worden verwerkt.

  • NSB
    Nederlandse politieke partij die tijdens de Tweede Wereldoorlog samenwerkt met Duitsers.

P

  • Privileges
    Bijzondere rechten die verleend zijn door de soevereine vorst (bijvoorbeeld landsheer) aan onder andere steden, geestelijken of edelen, vaak in ruil voor belasting.

  • Patriotten
    Patriotten waren voor de Verlichtings-ideeën en tegen de prins van Oranje in de achttiende eeuw.

  • Politiek
    Alles wat te maken heeft met het bestuur van de staat.

  • Propaganda
    Het verspreiden van bepaalde ideeën om meningen te beïnvloeden. Eigen leiders en ideeën werden positief afgeschilderd, terwijl tegenstanders negatief worden neergezet. 

S

  • Schepen
    Lid van de stadsraad die gekozen werd door inwoners van de stad.

  • Schout
    Een schout is een ambtenaar die namens de heer toezicht hield op een gebied. Een schout werd ook wel baljuw genoemd. De schout was ook voorzitter van de stadsraad. Een schout is vergelijkbaar met de hoofd van de politie.

  • Schoolstrijd
    Strijd over het betalen van het bijzonder onderwijs door de overheid. Deze strijd eindigde met de Pacificatie van 1917 waarmee bijzonder en openbaar onderwijs gelijk werd gesteld.

  • Solidariteit
    Solidariteit betekend dat een groep mensen zich betrokken voelt bij de strijd of het lijden van anderen. Men voelt zich verbonden met elkaar.

  • Stadhouder
    Een stadhouder vervangt de afwezige landsheer in een gewest. De stadhouder was ook de opperbevelhebber van het leger in de tijd van de Republiek.

  • Stadsrecht
    Het recht van een plaats op eigen bestuur en eigen rechtspraak.

  • Standen
    Hiërarchische verdeling van de samenleving in sociale lagen.

T

  • Twaalfjarig Bestand
    Het Twaalfjarig Bestand was een periode van twaalf jaar van wapenstilstand tijdens de Tachtigjarige Oorlog waarin niet of nauwelijks door de opstandelingen in de Republiek met de Spanjaarden werd gevochten. Het bestand duurde van 1609 tot 1621.

R

  • Reformatie (of hervorming)
    Kerkhervorming die leidt tot scheuring in de rooms-katholieke kerk, waarbij het protestantisme ontstaat. De protestantse kerk wordt ook wel de gereformeerde kerk genoemd.

  • Regenten
    Een regent was een bestuurder van een Nederlandse stad vanaf de zeventiende tot de achttiende eeuw. De macht werd vaak overgedragen van vader op zoon, waardoor enkele families erg machtig werden in een stad.

  • Republiek
    Bestuursvorm zonder koning. In een republiek is een persoon of groep uitgekozen het land te besturen (dit hoeft echter geen democratie te zijn).

  • Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
    Na de onafhankelijkheid van Spanje wordt Nederland in 1588 uitgeroepen tot de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. 

  • Ridder
    Van oorsprong een strijder te paard, later een ruiter van adel.

V

  • Verlichting
    Een periode in de zeventiende en achttiende eeuw waarin men hun kennis wilden vergroten door hun verstand (of rede, of ratio) te gebruiken.

  • Vroedschap
    Bestuurscollege namens de burgers. Ook wel stadsraad genoemd. Leden werden benoemd voor het leven, maar lidmaatschap was niet overerfbaar. In de praktijk bleven regentenfuncties vaak in de familie.

W

  • Waag
    Een gebouw waar goederen werden gewogen.

  • Wetenschap
    Alle kennis die mensen hebben en wat door geleerden wordt onderzocht.

  • Wetenschappelijke revolutie
    Een periode in de zeventiende eeuw waarin een wetenschappelijke manier van denken leidde tot veel ontdekkingen en uitvindingen. In plaats van religieuze en klassieke denkbeelden werd er veel waarde gehecht aan het verwerven van kennis, observaties, experimenten en logisch redeneren (ratio).

  • Wees
    Wezen of weeskinderen zijn mensen zonder levende ouders.
NL-HlmNHA_Hrlm_07359.jpeg

Geschiedenislokaal023

Woordenlijst

Omschrijving

Op deze pagina vind je een lijst met woorden en begrippen die gebruikt worden bij enkele bronnen.

A| B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z


Tip: gebruik ctrl+f (Windows) of cmnd+f (Mac) om het woord dat je zoekt snel te vinden.

 

 

A

B

C

F

G

H

I

K

L

N

P

S

T

R

V

W