Spaarne (Haarlem)

Home / Bronnen / Spaarne (Haarlem)    |    Terug

Een grote rivier is het niet en is het ook nooit geweest. Maar voor de geschiedenis van Haarlem staat de betekenis van het Spaarne buiten kijf. Veel van de activiteiten die Haarlem groot maakten, waren mogelijk door de ligging aan dit water. Vóór de komst van de spoorwegen en het moderne wegverkeer was het Spaarne de levensader die Haarlem met de wereld verbond. Haarlem groeide door handel en industrie.

In het begin van de twaalfde eeuw was Haarlem inmiddels een kleine stad aan een bocht in het Spaarne. Dit riviertje liep uit in het IJ, toen nog een brede waterplas die van onder het huidige Beverwijk tot boven Amsterdam reikte. De Zuiderzee, zoals we die kenden voor de bouw van de Afsluitdijk, bestond nog niet. Het grootste gedeelte daarvan was nog laagliggend land, maar zonder veel bescherming tegen de zee. Door een reeks orkanen in de tweede helft van de twaalfde eeuw veranderde die situatie dramatisch. Enorme landoppervlakten werden weggeslagen, de Zuiderzee ontstond en het IJ kwam via haar in open verbinding te staan met de zee. De landsgebieden ten zuiden van het IJ werden nu rechtstreeks bedreigd door het zeewater. Er moest iets gebeuren. Op initiatief van de direct bedreigde dorpen Houtrijk, Polanen, Osdorp en Sloten werden in het begin van de dertiende eeuw de eerste delen van een zeedijk aangelegd die later de naam Spaarndammerdijk zou dragen.

 

Meer informatie:
* Margreet Bakker, De cholera in Haarlem in de negentiende eeuw (Diemen 1989).
* Ludy Giebels, Zeven eeuwen Rijnlandse uitwatering in Spaarndam en Halfweg. Van beveiliging naar beheersing (Leiden 1994).
* B.C. Sliggers red., De loop van het Spaarne. De geschiedenis van een rivier (Haarlem 1987).


 

Maker: Hendrik Spilman
Datering: 1780
Collectie: Kennemerland
Nummer: KNA006000724
Link: https://hdl.handle.net/21.12102/39f1cec6-fb8f-11df-9e4d-523bc2e286e2
Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de archieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort.

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

comments powered by Disqus
Trefwoorden

Geschiedenislokaal023

Spaarne (Haarlem)

Tijdvak: Tijd van pruiken en revoluties (1700 - 1800)


Omschrijving

Een grote rivier is het niet en is het ook nooit geweest. Maar voor de geschiedenis van Haarlem staat de betekenis van het Spaarne buiten kijf. Veel van de activiteiten die Haarlem groot maakten, waren mogelijk door de ligging aan dit water. Vóór de komst van de spoorwegen en het moderne wegverkeer was het Spaarne de levensader die Haarlem met de wereld verbond. Haarlem groeide door handel en industrie.

In het begin van de twaalfde eeuw was Haarlem inmiddels een kleine stad aan een bocht in het Spaarne. Dit riviertje liep uit in het IJ, toen nog een brede waterplas die van onder het huidige Beverwijk tot boven Amsterdam reikte. De Zuiderzee, zoals we die kenden voor de bouw van de Afsluitdijk, bestond nog niet. Het grootste gedeelte daarvan was nog laagliggend land, maar zonder veel bescherming tegen de zee. Door een reeks orkanen in de tweede helft van de twaalfde eeuw veranderde die situatie dramatisch. Enorme landoppervlakten werden weggeslagen, de Zuiderzee ontstond en het IJ kwam via haar in open verbinding te staan met de zee. De landsgebieden ten zuiden van het IJ werden nu rechtstreeks bedreigd door het zeewater. Er moest iets gebeuren. Op initiatief van de direct bedreigde dorpen Houtrijk, Polanen, Osdorp en Sloten werden in het begin van de dertiende eeuw de eerste delen van een zeedijk aangelegd die later de naam Spaarndammerdijk zou dragen.

 

Meer informatie:
* Margreet Bakker, De cholera in Haarlem in de negentiende eeuw (Diemen 1989).
* Ludy Giebels, Zeven eeuwen Rijnlandse uitwatering in Spaarndam en Halfweg. Van beveiliging naar beheersing (Leiden 1994).
* B.C. Sliggers red., De loop van het Spaarne. De geschiedenis van een rivier (Haarlem 1987).


 

Maker: Hendrik Spilman
Datering: 1780
Collectie: Kennemerland
Nummer: KNA006000724
Link: https://hdl.handle.net/21.12102/39f1cec6-fb8f-11df-9e4d-523bc2e286e2

Noord-Hollands Archief

Het Noord-Hollands Archief beheert de archieven van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Haarlem, Aalsmeer, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort.

Zelf onderzoek doen in de originele documenten? Dat kan en is nog gratis ook. Kom vooral langs! 

Trefwoorden

handel